युध्दाच्या झळा भारताला; पुन्हा केरोसीन वाटपाची तयारी
Kerosin on Ration
सध्या सुरु असलेल्या पश्चिम आशियातील युध्दाच्या पार्श्वभूमीवर देशात अनेक सुरक्षात्मक उपाय योजना केल्या जात आहेत याबद्दलची काही महत्वाची माहिती पेटोलीयम मंत्रालयाच्या माध्यमातून देण्यात आली आहे. सध्या आखाती देशांमध्ये सुरू असलेल्या युद्धाच्या पार्श्वभूमीवरती LPG गॅसचा तुटवडा निर्माण होणे तसेच एलपीजी गॅसला पर्यायी इंधन म्हणून तात्पुरत्या स्वरूपामध्ये केरोसीन वापरावे अशा प्रकारचे उपाययोजना करण्यात आलेल्या आहेत.
मुंबई उच्च न्यायालयाच्या नागपूर खंडपीठाने दाखल केलेल्या याचिकेच्या दिलेल्या निकालानुसार ज्या लाभार्थ्यांकडे गॅस कनेक्शन आहेत अशा कुटुंबाला केरोसीन वितरित न करण्याबाबत सूचना देण्यात आलेल्या आहेत परंतु सद्यस्थितीमध्ये भूराजकीय परिस्थिती एलपीजीचा तुडवडा सध्या आखाती देशामध्ये सुरू असलेली युद्ध या सर्वांच्या पार्श्वभूमी ते केंद्र शासनाच्या माध्यमातून 12 मार्च 2026 रोजी राज्याला 3744 KiloLiter एवढं केरोसीन मंजूर केलेले
याच्याच अंतर्गत केंद्र शासनाच्या माध्यमातून प्रत्येक राज्यांना केरोसीन चा पुरवठा करण्यात आलेला आहे. महाराष्ट्राला मिळालेल्या केरोसीन च वितरण करण्याच्या संदर्भातील एक महत्त्वाचा जीआर राज्य शासनाच्या माध्यमातून 25 मार्च 2026 रोजी काढण्यात आलेला आहे.
केंद्र शासनाकडून मंजूर कारणात आलेले केरोसीन वाटप करण्यासाठी आता राज्य शासनाच्या माध्यमातून पुढील आदेश दिलेले आहेत. महाराष्ट्रासाठी एकूण वितरित करण्यात आलेले रॉकेल 3744 किलोलिटेर अर्थात 37 लाख 44 हजार लिटर इतके आहे. याअंतर्गत प्रत्येक कुटुंबाला प्रति शिधापत्रिका धारकांना तीन लिटर केरोसीन वाटप केले जाणार आहे.
हे केरोसीन प्राधान्याने AAY व PHH शिधापत्रिका धारकांना वाटप केले जाणार आहे. केरोसीन विक्रीला मिळत असलेल्या प्रतिसादाचा विचार करून पांढरे शिधापत्रिका धारक लाभार्थ्यांना सुद्धा केरोसीन मिळण्यासाठी पात्र केले जाणार आहे. ज्या कुटुंबाकडे शिधापत्रिका नाही असे कुटुंबा देखील केरोसीन उपलब्धतेनुसार केरोसीन वितरणास पात्र राहतील मात्र यासाठी ग्रामपंचायत रहिवासी दाखला पुरावा आवश्यक असणार आहे. स्थलांतरित मजूर देखील उपलब्धतेनुसार वितरणास पात्र राहणार आहेत.
जिल्हाधिकारी, जिल्हा पुरवठा अधिकारी यांच्या मार्गदर्शनाखाली संबंधित रास्त भाव दुकानदार किंवा किरकोळ केरोसीन परवानाधारक यांना तालुका स्तरापर्यंत केरोसीन वितरित करण्यात येईल याच्यानंतर किरकोळ केरसिन परवानाधारक यांनी शिधापत्रिका धारक लाभार्थी यांना प्रति कुटुंब तीन लिटर याप्रमाणे वाटप करावे.
एखाद्या गावामध्ये केरोसीन विक्रेता उपलब्ध नसल्यास सदर गावातील रहिवाशांना नजीकच्या गावातीलकेरोसीन उपलब्ध करून द्यावे अशा सूचना या शासन निर्णयातून देण्यात आलेल्या आहेत.
देशांतर्गत ऊर्जा पुरवठा आणि इंधनाची उपलब्धता माहिती
गेल्या काही दिवसापासून होर्मुझची सामुद्रधुनी बंद झाल्याच्या पार्श्वभूमीवर, देशभरात पेट्रोलियम उत्पादने आणि एलपीजीची उपलब्धता सुनिश्चित करण्यासाठी खालीलप्रमाणे पावले उचलण्यात आली आहेत.
सर्व तेल शुद्धीकरण प्रकल्प उच्च क्षमतेने कार्यरत असून कच्च्या तेलाचा पुरेसा साठा उपलब्ध आहे, यामुळे देशामध्ये पेट्रोल आणि डिझेलचा देखील पुरेसा साठा उपलब्ध होत आहे. याचबरोबर देशांतर्गत तेल शुद्धीकरण प्रकल्पांमधून एलपीजीचे उत्पादन जास्तीत जास्त वाढवण्यात आले आहे.
देशात तेल कंपन्यांनी त्यांच्या कोणत्याही विक्री केंद्रावर इंधन संपल्याची नोंद केलेली नाही, देशात पेट्रोल आणि डिझेलचा पुरेसा साठा उपलब्ध असून पुरवठा नियमितपणे सुरू आहे, त्यामुळे नागरिकांनी टंचाईच्या घबराटीतून इंधन खरेदी करू नये, असा सल्ला दिला जात आहे.
देशांतर्गत नैसर्गिक वायू उपलब्धता माहिती
युद्धदजन्य परिस्थितीमुळे घरगुती पीएनजी (D-PNG) आणि वाहतुकीसाठीचा सीएनजी ( CNG ) यांना प्राधान्य देऊन 100% पुरवठा सुनिश्चित करून त्यांचे संरक्षण करण्यात आले आहे. ग्रिडशी जोडलेल्या औद्योगिक आणि व्यावसायिक ग्राहकांना त्यांच्या सरासरी वापराच्या 80% पुरवठा केला जात आहे.
एलपीजी साठी मात्र विद्यमान भू-राजकीय परिस्थिती पाहता एलपीजीचा पुरवठा हा अद्याप चिंतेचा विषय बनलेला आहे. मात्र तरीही आतापर्यंत एलपीजी वितरकांकडे स्टॉक संपल्याची कोणतीही नोंद नाही. LPG गॅस सिलेंडर ची डिलिव्हरी 'डिलिव्हरी ऑथेंटिकेशन कोड' (DAC) वापरून केल्या जात आहेत.
याचबरोबर टंचाईच्या भीतीने केल्या जाणाऱ्या सिलेंडर नोंदणीत मोठी घट झाली आहे यामुळे घरगुती एलपीजी गॅस सिलेंडरचे वितरण सामान्यपणे सुरू आहे.
व्यावसायिक एलपीजी पुरवठाबाबत केंद्र सरकारने या ग्राहकांसाठी अंशतः व्यावसायिक एलपीजी पुरवठा (५०%) पुन्हा सुरू केला आहे. 18.03.2026 रोजीच्या पत्राद्वारे पीएनजी विस्तारासाठी व्यवसाय सुलभता सुधारणा लक्षात घेऊन राज्ये/केंद्रशासित प्रदेशांना अतिरिक्त २०% व्यावसायिक एलपीजी वाटप करण्याचा प्रस्ताव दिला आहे.
केरोसिनच्या नियमित वाटपाव्यतिरिक्त सर्व राज्ये/केंद्रशासित प्रदेशांना शासनाने 48000 किलो लीटर केरोसिनचे अतिरिक्त केरोसीनचे वाटप केले आहे. याचप्रमाणे केरोसिन वितरणासाठी प्रत्येक जिल्ह्यांमध्ये ठिकाणे निश्चित करण्याच्या सूचना देखील राज्ये व केंद्रशासित प्रदेशांना करण्यात आल्या असल्याची माहिती देण्यात आली आहे.